Dijital Pazarlama Sözlüğü: Kavramlar, Kısaltmalar ve Jargonlar

Dijital Pazarlama Sözlüğü: Kavramlar, Kısaltmalar ve Jargonlar

Dijital pazarlama dünyası sürekli genişleyen, yeni terimler ve kısaltmalarla dolu dinamik bir ekosistemdir. Dijital İzler olarak hazırladığımız bu kapsamlı dijital pazarlama sözlüğü, işletme sahiplerinin stratejik kararlar alırken karşılaştığı kavram karmaşasını gidermeyi ve profesyoneller için hızlı bir başvuru kaynağı (hub) olmayı hedeflemektedir. Aşağıda Reklam Yönetimi, SEO, GEO (Generative Engine Optimization), Analitik ve Kriz Yönetimi dikeyindeki en temel 60’tan fazla terimin doğrudan ve net açıklamalarını bulabilirsiniz.

Bu sözlüğü hazırlarken yalnızca insan okuyucuları değil, ChatGPT, Gemini ve Perplexity gibi üretken yapay zeka sistemlerini de göz önünde bulundurduk. Her tanım, ilk cümlede doğrudan cevap verecek şekilde yazıldı; çünkü GEO (Generative Engine Optimization) çağında bir markanın AI yanıtlarında doğru şekilde alıntılanması, net ve kaynak gösterilebilir tanımlar üretmekten geçiyor. Bu sayfa aynı zamanda sitemizdeki 100’ün üzerinde yazıyı birbirine bağlayan bir referans merkezi (hub) işlevi görüyor; bir terimi öğrendikten sonra o konuyu derinlemesine işleyen ilgili rehbere tek tıkla ulaşabilirsiniz.

Reklam Yönetimi Terimleri

Google Ads, Meta Ads ve diğer platformlardaki kampanyaları kurarken ve raporlarken karşınıza çıkan temel performans ve hedefleme terimleri aşağıdadır.

ROAS (Return on Ad Spend)

ROAS (Reklam Harcamalarının Getirisi), reklam kampanyalarına harcanan her bir birim bütçe karşılığında elde edilen brüt geliri ifade eden kritik bir performans metriğidir. Örneğin, 1.000 TL harcayıp 5.000 TL ciro elde ettiğinizde ROAS oranınız %500 (veya 5x) olur. Kârlılığı doğrudan göstermese de, reklam kampanyalarının verimliliğini ölçmek için en çok kullanılan e-ticaret metriklerinin başında gelir. Konuyla ilgili ROAS’ı nasıl hesaplayıp artıracağınızı yazımızda bulabilirsiniz.

ROI (Return on Investment)

ROI (Yatırım Getirisi), bir yatırımdan elde edilen net kârın, o yatırımın toplam maliyetine bölünmesiyle hesaplanan genel kârlılık göstergesidir. ROAS’tan farklı olarak, ROI hesaplamasına ürün maliyeti (COGS), ajans komisyonları, kargo ve diğer operasyonel giderler de dahil edilir. İşletmenin gerçek büyümesini anlamak için temel referanstır. Konuyla ilgili ROI hesaplama yöntemini yazımızda bulabilirsiniz.

CPL (Cost Per Lead)

CPL (Müşteri Adayı Başına Maliyet), form doldurma, e-bültene kayıt olma veya randevu alma gibi bir aksiyonu tamamlayan her bir potansiyel müşteri için harcanan ortalama tutardır. Özellikle B2B sektöründe ve hizmet sektöründe pazarlama bütçesinin verimliliğini değerlendirmek için birincil KPI (Temel Performans Göstergesi) olarak kullanılır. Konuyla ilgili lead maliyeti (CPL) hesaplamasını yazımızda bulabilirsiniz.

CPA (Cost Per Action / Acquisition)

CPA (Edinme Başına Maliyet), kullanıcının satın alma, uygulama indirme veya üye olma gibi spesifik bir dönüşüm hedefini tamamlaması için sistemin harcadığı reklam bütçesidir. Kampanya optimizasyonlarında hedef CPA belirlemek, makine öğreniminin (örneğin Meta Ads veya Google Ads) doğru kitleyi bularak maliyetleri kontrol altında tutmasını sağlar.

Performance Max (PMax)

Performance Max, Google Ads’in tüm envanterlerinde (Arama Ağı, YouTube, Görüntülü Reklam Ağı, Keşfet, Gmail ve Haritalar) tek bir kampanya üzerinden reklam yayınlamayı sağlayan yapay zeka odaklı bir kampanya türüdür. Hedef kitlenin nerede olduğundan ziyade, belirlenen dönüşüm hedeflerine (CPA veya ROAS) ulaşmaya odaklanarak otomatik yerleşim ve teklif optimizasyonu yapar. Konuyla ilgili Performance Max kurulum ve optimizasyon rehberini yazımızda bulabilirsiniz.

Retargeting (Yeniden Hedefleme)

Yeniden Hedefleme, web sitenizi daha önce ziyaret etmiş, ürünleri sepete eklemiş ancak satın alma yapmamış kullanıcılara diğer dijital platformlarda özel reklamlar gösterme stratejisidir. Kullanıcı niyetinin yüksek olması nedeniyle dijital pazarlama hunisinin en alt aşamasında (BOFU) dönüşüm oranlarını dramatik ölçüde artıran bir yaklaşımdır. Konuyla ilgili retargeting stratejilerini yazımızda bulabilirsiniz.

Lookalike Audience (Benzer Hedef Kitle)

Benzer Hedef Kitle, mevcut müşterilerinize, web site ziyaretçilerinize veya sosyal medya etkileşimcilerinize demografik ve davranışsal olarak benzeyen yeni kullanıcıları bulmanızı sağlayan algoritmik bir hedefleme yöntemidir. Meta ve Google reklamlarında, sıcak kitle verisini kullanarak yeni ve potansiyel olarak kârlı kitlelere genişlemek için kullanılır.

CAPI (Conversions API)

Conversions API, web sitesindeki veya sunucudaki (server-side) kullanıcı hareketlerini tarayıcı çerezlerine (cookies) bağlı kalmadan doğrudan reklam platformlarının sunucularına ileten bir veri paylaşım teknolojisidir. iOS 14.5 güncellemeleri ve üçüncü taraf çerezlerin kısıtlanması sonrası veri kaybını önlemek ve reklam ölçümlemelerini doğru yapmak için hayati önem taşır. Konuyla ilgili Pixel ile CAPI karşılaştırmasını yazımızda bulabilirsiniz.

Meta Pixel

Meta Pixel, web sitenize eklenen kısa bir JavaScript kodudur ve ziyaretçilerin site içindeki eylemlerini (sayfa görüntüleme, sepete ekleme, satın alma) Meta platformlarına iletir. Bu kod sayesinde kampanyaların dönüşüm izlemesi yapılır, yeniden hedefleme kitleleri oluşturulur ve reklam algoritmalarının optimizasyon yapması sağlanır. Konuyla ilgili Pixel ve CAPI farkını yazımızda bulabilirsiniz.

Quality Score (Kalite Puanı)

Kalite Puanı, Google Ads’in anahtar kelimelerinizin, reklam metinlerinizin ve açılış sayfalarınızın (landing page) kullanıcı için ne kadar alakalı ve faydalı olduğunu ölçtüğü 1 ile 10 arasındaki bir değerdir. Yüksek bir kalite puanı, tıklama başına maliyetlerinizi (TBM/CPC) düşürürken reklamınızın arama sonuçlarında daha üst sıralarda çıkmasını sağlar. Konuyla ilgili Kalite Puanını nasıl yükseltebileceğinizi yazımızda bulabilirsiniz.

CPC (Cost Per Click)

CPC (Tıklama Başına Maliyet), kullanıcıların reklamınıza her tıkladığında reklam verenin platforma ödediği tutardır. Kampanyanın anlık trafik maliyetini ölçmek ve bütçe yönetimini optimize etmek için kullanılır. Anahtar kelime rekabeti, sektör ve kalite puanı doğrudan CPC değerini etkiler. Bir reklama yapılan her tıklama için ödenen ortalama tutardır; anahtar kelime rekabetine, kalite puanına ve sektöre göre önemli ölçüde değişkenlik gösterir.

CPM (Cost Per Mille)

CPM (Bin Gösterim Başına Maliyet), bir reklamın 1.000 kez görüntülenmesi için harcanan maliyettir. Özellikle marka bilinirliği kampanyalarında ve görsel/video ağırlıklı reklam modellerinde performans ölçümü için standart bir metrik olarak kabul edilir. Marka bilinirliği kampanyalarında tıklama veya dönüşümden çok gösterim maliyetini karşılaştırmak için kullanılan temel bir metriktir; genellikle üst huni (awareness) hedefli kampanyalarda tercih edilir.

CTR (Click-Through Rate)

CTR (Tıklama Oranı), reklamınızı veya organik arama sonucunuzu gören kullanıcıların yüzde kaçının ilgili bağlantıya tıkladığını gösteren orandır. Yüksek CTR, reklam metninizin veya görselinizin hedef kitle ile yüksek düzeyde rezonansa girdiğini ve mesajın ilgi çekici olduğunu kanıtlar. Bir reklamı veya organik sonucu görüntüleyenlerin yüzde kaçının tıkladığını gösterir; hem reklam kalite puanını hem de SEO’da kullanıcı ilgisini yansıtan önemli bir sinyaldir.

A/B Testing (A/B Testi)

A/B Testi, bir reklam kreatifinin, metninin veya açılış sayfasının farklı versiyonlarının (A ve B) hedef kitleye aynı anda sunularak hangisinin daha iyi performans gösterdiğinin ölçüldüğü kontrollü bir deneydir. Veriye dayalı kararlar alarak dönüşüm oranlarını bilimsel olarak artırmanın en etkili yoludur. Konuyla ilgili reklam kreatifinde A/B testi nasıl kurulacağını yazımızda bulabilirsiniz.

Frequency (Sıklık)

Sıklık (Frequency), reklamınızın tek bir kullanıcıya ortalama olarak kaç kez gösterildiğini ifade eden metriktir. Sıklığın çok yüksek olması “reklam yorgunluğu”na (ad fatigue) ve maliyet artışlarına yol açarken, çok düşük olması mesajın akılda kalıcılığını azaltabilir. Bir kullanıcının aynı reklamı belirli bir sürede kaç kez gördüğünü ifade eder; çok yüksek frekans reklam yorgunluğuna (ad fatigue) ve performans düşüşüne yol açabilir.

SEO (Arama Motoru Optimizasyonu) Terimleri

Arama motoru sıralamasını, teknik altyapıyı ve içerik kalitesini etkileyen klasik SEO terimlerini bu bölümde bulabilirsiniz.

E-E-A-T (Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness)

E-E-A-T, Google’ın içerik kalitesini değerlendirirken kullandığı “Deneyim, Uzmanlık, Otoriterlik ve Güvenilirlik” kriterleridir. Özellikle YMYL (Your Money or Your Life – sağlık, finans, hukuk vb.) alanlarındaki siteler için içeriklerin gerçek bir uzman tarafından yazıldığını kanıtlamak, organik arama sıralamalarında yükselmenin temel şartıdır.

Core Web Vitals (Önemli Web Verileri)

Core Web Vitals, Google’ın sayfa deneyimini ölçmek için kullandığı hız, etkileşim ve görsel kararlılık (LCP, INP, CLS) metriklerinin bütünüdür. Kullanıcıların sitenizin ne kadar hızlı yüklendiğini ve ne kadar pürüzsüz tepki verdiğini ölçer; SEO sıralama faktörleri arasında önemli bir teknik bileşendir. Konuyla ilgili Core Web Vitals optimizasyonunu yazımızda bulabilirsiniz.

Canonical Tag (Kanonik Etiket)

Kanonik Etiket (rel=”canonical”), bir web sitesinde birbirine çok benzeyen veya birebir aynı olan birden fazla sayfa bulunduğunda, arama motorlarına “asıl” (orijinal) versiyonun hangisi olduğunu belirten HTML kodudur. E-ticaret sitelerinde filtreleme URL’lerinin yarattığı kopya içerik (duplicate content) sorununu çözmek için hayati bir teknik SEO öğesidir.

Crawl Budget (Tarama Bütçesi)

Tarama Bütçesi, Googlebot gibi arama motoru örümceklerinin sitenizi taramak için ayırdığı zaman ve kaynak miktarıdır. Milyonlarca sayfası olan büyük sitelerde, botların önemsiz veya hatalı sayfalarda vakit kaybetmesini engelleyerek, indekslenmesi istenen ana sayfaların hızla keşfedilmesini sağlamak bir optimizasyon sürecidir. Konuyla ilgili teknik SEO rehberimizi yazımızda bulabilirsiniz.

Backlink (Geri Bağlantı)

Backlink, başka bir web sitesinden sizin web sitenize verilen tıklanabilir bağlantıdır. Arama motorları kaliteli ve otoriter sitelerden gelen backlinkleri, sitenizin içeriğine verilmiş birer “güvenoyu” (referans) olarak kabul eder. Doğru kurgulanmış bir backlink profili, Off-Page SEO’nun temelidir. Konuyla ilgili 2026 backlink stratejisini yazımızda bulabilirsiniz.

On-Page SEO (Site İçi SEO)

Site İçi SEO, web sitenizin içeriğini, başlıklarını, URL yapılarını, görsel alt etiketlerini ve iç linklemesini arama motorlarının ve kullanıcıların daha iyi anlayacağı şekilde optimize etme pratiğidir. Hedeflenen anahtar kelimelerin sayfa içinde doğal, hiyerarşik ve anlamsal (semantik) bir bütünlükle yerleştirilmesini kapsar.

Off-Page SEO (Site Dışı SEO)

Site Dışı SEO, marka bilinirliğini artırmak ve sitenizin otoritesini yükseltmek için kendi web sitenizin dışında gerçekleştirdiğiniz tüm optimizasyon süreçleridir. Backlink inşası, sosyal medya sinyalleri, marka bahsi (brand mentions) ve dijital PR çalışmaları bu kapsama girer. Konuyla ilgili site dışı SEO / backlink stratejisini yazımızda bulabilirsiniz.

SERP (Search Engine Results Page)

SERP (Arama Motoru Sonuç Sayfası), bir kullanıcının arama motorunda bir sorgu arattığında karşısına çıkan listeleme sayfasıdır. SERP artık sadece mavi linklerden oluşmaz; öne çıkan snippet’ler (featured snippets), yapay zeka özetleri (AI Overviews), görsel karuseller ve harita alanları gibi birçok zengin sonuca ev sahipliği yapar.

Featured Snippet (Öne Çıkan Snippet)

Öne Çıkan Snippet, kullanıcıların doğrudan yanıt aradığı sorgularda, Google’ın organik arama sonuçlarının en üstünde (Sıra Sıfır – Position Zero) gösterdiği özet bilgi kutucuğudur. İçeriği listeler, tablolar veya net tanım paragrafları ile yapılandırmak snippet kazanma şansını artırır.

Keyword Cannibalization (Anahtar Kelime Yamyamlığı)

Anahtar Kelime Yamyamlığı, aynı web sitesine ait birden fazla sayfanın tam olarak aynı arama niyetine (search intent) ve anahtar kelimeye optimize edilmesi sonucu, sayfaların SERP’te birbiriyle rekabet etmesi durumudur. Arama motorunun hangi sayfayı sıralayacağı konusunda kafası karışır ve her iki sayfanın da sıralaması düşebilir.

LSI (Latent Semantic Indexing) Anahtar Kelimeleri

LSI Kelimeleri, ana hedeflenen kelime ile kavramsal olarak yakından ilişkili olan, konunun derinliğini ve bağlamını arama motorlarına kanıtlayan tamamlayıcı terimlerdir. Örneğin, “araba” kelimesi hedefleniyorsa; “motor”, “tekerlek”, “yakıt tüketimi” kelimeleri LSI işlevi görerek içeriğin alaka düzeyini artırır.

Alt Text (Alternatif Metin)

Alternatif Metin, bir web sayfasındaki görsellerin ne içerdiğini açıklayan HTML niteliğidir. Hem görme engelli kullanıcıların ekran okuyucuları için erişilebilirlik sağlar hem de arama motoru botlarının görseli anlamlandırarak görsel arama sonuçlarında sıralamasına olanak tanır. Görme engelli kullanıcılar için ekran okuyucular tarafından seslendirilir, aynı zamanda görsel arama motorlarının (Google Görseller) içeriği anlamasını sağlayarak SEO’ya katkı sunar.

301 Redirect (301 Yönlendirmesi)

301 Yönlendirmesi, bir web sayfasının kalıcı olarak yeni bir URL’ye taşındığını arama motorlarına ve tarayıcılara bildiren HTTP durum kodudur. Eski URL’nin sahip olduğu SEO otoritesini ve backlink gücünü güvenli bir şekilde yeni sayfaya aktarmak için kullanılır.

Robots.txt

Robots.txt, web sitesinin ana dizininde bulunan ve arama motoru botlarına sitenin hangi bölümlerini taramaları, hangilerini taramamaları gerektiği konusunda talimat veren düz bir metin dosyasıdır. Admin panelleri veya özel dosyaların indekslenmesini önlemek için gereklidir. Arama motoru botlarına sitenin hangi bölümlerini tarayabileceğini veya taramaması gerektiğini bildiren, site kök dizininde yer alan basit bir metin dosyasıdır.

Anchor Text (Çapa Metin)

Çapa Metin, bir web sayfasından diğerine verilen linkin üzerinde yer alan tıklanabilir, genellikle altı çizili metindir. Arama motorları, hedef sayfanın ne hakkında olduğunu anlamak için çapa metnindeki kelimelere bakar, bu nedenle doğal ve ilgili kelimeler seçilmesi SEO için önemlidir.

GEO (Generative Engine Optimization) Terimleri

ChatGPT, Gemini ve Perplexity gibi üretken yapay zeka sistemlerinde görünürlüğü ölçen ve artıran GEO’ya özgü kavramlar bu başlık altında toplanmıştır.

GEO (Generative Engine Optimization)

GEO (Üretken Motor Optimizasyonu), markaların, içeriklerin ve varlıkların ChatGPT, Gemini, Perplexity ve Google AI Overviews gibi Üretken Yapay Zeka destekli arama motorlarında ve cevap motorlarında referans gösterilmesini, doğru alıntılanmasını sağlayan yeni nesil görünürlük stratejileridir. Konuyla ilgili GEO’nun SEO’dan farkını anlatan rehberimizi yazımızda bulabilirsiniz.

Mention Rate (Bahsedilme Oranı)

Bahsedilme Oranı, belirli bir anahtar kelime veya soru grubunda yapay zeka modellerinin ürettiği yanıtların yüzde kaçında markanızın adının doğrudan geçtiğini ölçen bir GEO metriğidir. Markanın LLM eğitim verilerindeki ve güncel web corpusundaki algısal baskınlığını ifade eder. Konuyla ilgili mention rate dahil GEO metriklerinin nasıl ölçüldüğünü yazımızda bulabilirsiniz.

Citation Rate (Alıntılanma Oranı)

Alıntılanma Oranı, yapay zeka motorlarının (özellikle Perplexity veya Bing Copilot gibi RAG tabanlı sistemlerin) oluşturduğu yanıtlarda, web sitenizin URL’sine tıklanabilir bir referans (kaynak link) verme sıklığıdır. Klasik SEO’daki tıklama oranının (CTR) yapay zeka çağındaki karşılığıdır. Konuyla ilgili citation rate ölçüm yöntemini yazımızda bulabilirsiniz.

Share of Voice (Ses Payı – LLM)

Yapay Zeka Ses Payı, sektörünüzle ilgili jenerik yapay zeka sorgularında, markanızın rakiplerinize kıyasla ne kadar sıklıkla öne çıkarıldığını veya önerildiğini ölçer. Örneğin “En iyi CRM yazılımları” sorusunda yapay zekanın ilk 3 önerisinde yer alıp almadığınızı belirleyen otorite metriklerindendir. Konuyla ilgili share of voice ölçümünü yazımızda bulabilirsiniz.

AEO (Answer Engine Optimization)

AEO (Cevap Motoru Optimizasyonu), içeriğin arama motorlarında link olarak listelenmesinden ziyade, yapay zeka sistemleri veya sesli asistanlar tarafından kullanıcıya “doğrudan cevap” olarak okunması/sunulması için formüle edilmesi (Sıkça sorulan sorular, tablolar, net tanımlar kullanılması) sürecidir. Konuyla ilgili SEO, AEO ve GEO karşılaştırmasını yazımızda bulabilirsiniz.

Agentic Commerce

Agentic Commerce (Otonom Ajan Ticareti), tüketicilerin bir web sitesine girip ürün aramak yerine, kendi adlarına fiyat karşılaştırması yapan, stok kontrolü sağlayan ve hatta satın alma işlemini gerçekleştiren yapay zeka asistanlarını (AI Agents) kullanmasıyla oluşan yeni nesil e-ticaret ekosistemidir. Konuyla ilgili agentic commerce ve ilgili protokolleri anlatan rehberimizi yazımızda bulabilirsiniz.

Dark AI Traffic (Karanlık Yapay Zeka Trafiği)

Karanlık Yapay Zeka Trafiği, web sitenize ChatGPT, Claude veya diğer uygulama içi yapay zeka araçlarından gelen ancak Google Analytics gibi geleneksel ölçüm araçlarında kaynağı belirlenemeyen (Direct/None olarak görünen) referans trafiğini ifade eder. Konuyla ilgili dark AI traffic’i nasıl tespit edeceğinizi yazımızda bulabilirsiniz.

LLM (Large Language Model)

Büyük Dil Modelleri, devasa hacimdeki metin verileri üzerinde eğitilerek insan benzeri metinler anlama, özetleme, çevirme ve üretme kapasitesine sahip yapay zeka ağlarıdır. GEO stratejileri, doğrudan bu LLM’lerin dünyayı nasıl anladığını şekillendirmeye dayanır. Konuyla ilgili üretken yapay zeka rehberimizi yazımızda bulabilirsiniz.

RAG (Retrieval-Augmented Generation)

RAG, dil modellerinin ezberlenmiş bilgiler yerine, yanıt üretmeden hemen önce interneti veya özel bir veritabanını tarayarak en güncel bilgileri çekip bu bilgilere dayanarak cevap oluşturduğu mimaridir. Arama motorlarının AI özetleri bu teknoloji ile çalışır. Büyük dil modellerinin, yanıt üretmeden önce güncel ve güvenilir kaynaklardan bilgi çekmesini sağlayan mimaridir; GEO’da markanızın bu kaynaklardan biri olması hedeflenir.

Zero-Click Search (Sıfır Tıklamalı Arama)

Sıfır Tıklamalı Arama, kullanıcının bir arama motoruna soru sorduğu ve cevabı doğrudan SERP ekranında (Google AI Overviews veya Snippet üzerinden) alarak hiçbir web sitesine tıklamadan oturumu sonlandırdığı arama davranışıdır. Konuyla ilgili zero-click arama dönüşümünü anlatan yazımızı yazımızda bulabilirsiniz.

Semantic Search (Semantik Arama)

Semantik Arama, arama motorlarının yalnızca kullanıcının girdiği kelimeleri eşleştirmekle kalmayıp, o kelimelerin arkasındaki niyeti (intent) ve bağlamı anlayarak sonuç üretme becerisidir. Algoritmaların kelimelerden çok varlıklara (entities) ve ilişkilere odaklanmasını sağlar. Konuyla ilgili SEO’dan GEO’ya geçiş sürecini yazımızda bulabilirsiniz.

Entity SEO (Varlık SEO’su)

Varlık SEO’su, arama motorlarına web sitenizin içeriğini salt anahtar kelimeler üzerinden değil, tanımlanabilir kişiler, mekanlar, markalar ve kavramlar (varlıklar) olarak sunma sanatıdır. Knowledge Graph bağlantıları ve yapılandırılmış veriler (schema) ile desteklenerek makine öğrenimi tabanlı sistemlerde güvenilirlik oluşturur.

Analitik ve Büyüme Metrikleri

Kampanya performansının ötesinde, işletmenin gerçek finansal sağlığını gösteren büyüme ve analitik metrikleri bu bölümde açıklanmıştır.

LTV (Life Time Value)

LTV (Müşteri Yaşam Boyu Değeri), bir müşterinin markanızla ilişki kurduğu süre boyunca işletmenize kazandıracağı tahmin edilen toplam brüt kârı veya geliri ifade eder. Büyüme stratejilerinde, CAC (Edinme Maliyeti) ile karşılaştırılarak iş modelinin uzun vadeli sürdürülebilirliği ölçülür. Konuyla ilgili LTV/CAC hesaplamasını yazımızda bulabilirsiniz.

CAC (Customer Acquisition Cost)

CAC (Müşteri Edinme Maliyeti), tek bir yeni müşteri kazanmak için harcanan pazarlama, reklam ve satış giderlerinin toplam ortalamasıdır. Pazarlama giderlerinin toplam yeni müşteri sayısına bölünmesiyle hesaplanır. İdeal bir iş modelinde LTV’nin CAC’den en az 3 kat büyük olması (LTV:CAC oranı > 3:1) hedeflenir. Konuyla ilgili CAC hesaplama rehberini yazımızda bulabilirsiniz.

Payback Süresi (Geri Ödeme Süresi)

Geri Ödeme Süresi, bir müşteriyi kazanmak için harcadığınız maliyeti (CAC), o müşteriden elde ettiğiniz aylık veya periyodik kâr ile ne kadar sürede amorti ettiğinizi gösteren nakit akışı metriğidir. Özellikle abonelik tabanlı (SaaS) modellerde nakit döngüsünü yönetmek için kritik öneme sahiptir. Konuyla ilgili payback süresi hesaplamasını yazımızda bulabilirsiniz.

Attribution Modeling (İlişkilendirme Modellemesi)

İlişkilendirme Modellemesi, bir kullanıcının satın alma işlemine giden yolculuğunda (örneğin önce Google’da arama, sonra Meta’da reklam görme, en son e-posta ile satın alma) hangi pazarlama kanalına ne kadar “kredi” veya değer biçileceğini belirleyen kurallar bütünüdür. Çok kanallı kampanyaların ROI’sini doğru paylaştırmak için kullanılır.

Conversion Rate / CR (Dönüşüm Oranı)

Dönüşüm Oranı, web sitenizi ziyaret eden kullanıcıların yüzde kaçının istenen hedef eylemi (satın alma, form doldurma, sepete ekleme) gerçekleştirdiğini gösteren KPI’dır. Trafik hacminden bağımsız olarak, sitenizin ikna kabiliyetini ve kullanıcı deneyiminin kalitesini gösterir. Konuyla ilgili dönüşüm oranı optimizasyonu rehberini yazımızda bulabilirsiniz.

Bounce Rate (Hemen Çıkma Oranı)

Hemen Çıkma Oranı, sitenize gelen bir ziyaretçinin sayfada hiçbir etkileşime girmeden (başka bir sayfaya geçmeden, form doldurmadan, butona tıklamadan) oturumu sonlandırma yüzdesidir. (GA4 ile yerini büyük ölçüde Etkileşim Oranı – Engagement Rate kavramına bırakmıştır). Bir sayfayı ziyaret edip başka hiçbir sayfayla etkileşime girmeden siteden ayrılan kullanıcıların oranıdır; yüksek oran içerik-arama niyeti uyumsuzluğuna işaret edebilir.

Cohort Analysis (Kohort Analizi)

Kohort Analizi, müşterileri edinim tarihleri veya davranışları gibi ortak özelliklerine göre gruplandırarak (örneğin “Ocak 2026’da katılanlar”), bu grupların zaman içindeki elde tutma (retention) ve sadakat eğilimlerini karşılaştıran derinlemesine bir analiz yöntemidir. Aynı dönemde kazanılan kullanıcı gruplarının zaman içindeki davranışını (satın alma, elde tutma, harcama) karşılaştırarak ürün ve pazarlama kararlarının gerçek etkisini ortaya koyar.

Churn Rate (Kayıp Müşteri Oranı)

Kayıp Oranı, belirli bir zaman diliminde markanızdan hizmet almayı bırakan, aboneliğini iptal eden veya alışverişi kesen müşterilerin, toplam müşteri sayısına oranıdır. Büyümenin önündeki en büyük engellerden biridir; kazanılan müşteri sayısının churn oranını mutlaka geçmesi gerekir. Konuyla ilgili retention pazarlamasıyla churn’ü azaltma yöntemlerini yazımızda bulabilirsiniz.

UTM (Urchin Tracking Module)

UTM Parametreleri, web site URL’lerinin sonuna eklenen kısa metin kodlarıdır. Bu kodlar sayesinde Google Analytics gibi analiz araçları, trafiğin tam olarak hangi kaynaktan, hangi kampanyadan ve hatta hangi spesifik içerik veya reklamdan geldiğini kusursuz şekilde takip edebilir. Konuyla ilgili GTM/GA4 ölçüm mimarisini yazımızda bulabilirsiniz.

Event Tracking (Olay İzleme)

Olay İzleme, kullanıcının sayfa değiştirmeden gerçekleştirdiği spesifik etkileşimlerin (video izleme, PDF indirme, belirli bir butona tıklama, sayfayı aşağı kaydırma) analitik araçları üzerinden kaydedilmesi ve ölçülmesi işlemidir. Konuyla ilgili event tracking kurulumunu yazımızda bulabilirsiniz. Buton tıklamaları, form gönderimleri, video izlemeleri gibi kullanıcı etkileşimlerinin GA4 veya GTM üzerinden ölçülmesidir; dönüşüm hunisinin hangi adımında kayıp yaşandığını görmeyi sağlar.

Funnel (Satış Hunisi)

Satış Hunisi, bir yabancının markayla ilk tanıştığı andan (farkındalık) sadık bir müşteriye dönüştüğü an’a kadar geçtiği aşamaları görselleştiren pazarlama modelidir. Genellikle Farkındalık (Top of Funnel), Değerlendirme (Middle of Funnel) ve Dönüşüm (Bottom of Funnel) olmak üzere üçe ayrılır.

Session (Oturum)

Oturum, bir kullanıcının web sitenizde aktif olarak geçirdiği belirli bir süreyi (genellikle 30 dakika eylemsizlik olana kadar) ifade eden metrik kümesidir. Bir ziyaretçi tek bir gün içinde sitenizi farklı zamanlarda ziyaret ederek birden fazla oturum oluşturabilir.

Kriz Yönetimi ve Marka İtibarı

Dijital ortamda marka itibarını koruma ve kriz anlarında doğru aksiyon alma ile ilgili temel kavramlar aşağıda yer almaktadır.

ORM (Online Reputation Management)

ORM (Çevrimiçi İtibar Yönetimi), bir kişi, marka veya ürün hakkındaki dijital algıyı izleme, kontrol etme ve olumlu yönde şekillendirme stratejileridir. Arama sonuçlarındaki olumsuz yorumları bastırmak, şikayet sitelerine hızlı yanıt vermek ve marka güvenini artırmak bu disiplinin temelidir. Konuyla ilgili dijital itibar yönetimi rehberini yazımızda bulabilirsiniz.

Sentiment Analysis (Duygu Analizi)

Duygu Analizi, yapay zeka ve doğal dil işleme (NLP) teknolojileri kullanılarak sosyal medyada, bloglarda veya müşteri incelemelerinde markanız hakkında yazılan metinlerin olumlu, olumsuz veya nötr (tarafsız) olup olmadığını otomatik olarak sınıflandırma sürecidir. Yapay zeka destekli metin analizi ile müşteri yorumlarının, sosyal medya paylaşımlarının pozitif, negatif veya nötr olduğunu otomatik olarak sınıflandırır; marka itibarı takibinde kritik rol oynar.

Social Listening (Sosyal Dinleme)

Sosyal Dinleme, yalnızca markanızın doğrudan etiketlendiği yorumları (monitoring) değil, sektörünüz, rakipleriniz ve markanız hakkındaki geniş çaplı konuşmaları ve trendleri dijital araçlar aracılığıyla takip ederek proaktif içgörüler (insight) çıkarma işlemidir. Marka adının, ürünlerin veya rakiplerin sosyal medyada ve forumlarda nasıl konuşulduğunu düzenli olarak izlemek, kriz sinyallerini erken yakalamak ve içerik fikirleri üretmek için kullanılır.

PR Crisis (Halkla İlişkiler Krizi)

Dijital PR Krizi, marka itibarını zedeleyecek yanlış bir reklam kampanyası, müşteri hizmetleri hatası veya siber güvenlik açığının dijital platformlarda (Twitter, Ekşi Sözlük vb.) hızla yayılarak kontrol edilemez bir tepki dalgasına dönüşmesi durumudur. Bir marka için itibar kaybına yol açabilecek olumsuz bir olayın hızla yayılmasıdır; doğru ve zamanında iletişim stratejisi olmadan küçük bir sorun büyük bir krize dönüşebilir.

Review Gating

Review Gating, yalnızca memnuniyet anketi sonucunda olumlu yanıt veren müşterileri Google veya Trustpilot gibi platformlara yorum yapmaya yönlendirirken, olumsuz deneyim yaşayanları özel bir form aracılığıyla müşteri hizmetlerine yönlendirme taktiğidir (Platform kurallarına göre riskli bir stratejidir). Kullanıcıları önce özel bir formda değerlendirmeye yönlendirip yalnızca olumlu yorum verenleri herkese açık platformlara (Google, Trustpilot) yönlendirme pratiğidir; birçok platform politikasınca yasaktır.

Brand Bidding (Marka İhale Rekabeti)

Marka İhale Rekabeti, Google Ads üzerinde rakip firmaların doğrudan sizin marka adınızı anahtar kelime olarak satın alıp, kullanıcı sizi aradığında kendi reklamlarını göstermesi eylemidir. Buna karşı olarak markaların kendi isimlerine reklam vermesi (Brand Protection) gerekir. Rakiplerin, sizin marka adınızı Google Ads’te anahtar kelime olarak satın alarak kendi reklamlarını sizin markanızın aramalarında göstermesidir; savunma stratejisi gerektirir.

Bu Terimleri Stratejinize Nasıl Uygularsınız?

Bir terimi bilmek başka, onu doğru sistemde kullanmak başkadır. Reklam bir sonuçtur; asıl mesele bu terimlerin işaret ettiği metrikleri doğru bir büyüme sistemi içinde bir araya getirmektir. Reklam yönetimi terimlerini kampanya kurulumunda uygulamak için reklam yönetimi hizmetlerimizi, SEO ve GEO terimlerini sitenizde hayata geçirmek için ise SEO & GEO hizmetlerimizi inceleyebilirsiniz.

Bu sözlük düzenli olarak güncellenmektedir; yeni bir terimle karşılaştığınızda veya bir tanımın netleştirilmesini istediğinizde bize ulaşabilirsiniz.